RESTAURATIE EN CONSERVATIE BEELDHOUWWERK
saving the past for the future...
 

RESTAURATIE VAN SATERS EN DOLFIJNEN IN PORTIEK RUBENSHUIS

 

 

Restauratie van de beelden in de portiek van het RubenshuisSinds oktober 2017 is Lapis Arte bezig aan de restauratie van de portiek en het tuinpaviljoen van het Rubenshuis in Antwerpen. We houden je graag op de hoogte van het verloop van de werken, en proberen dat te doen in héél begrijpelijke taal.

Laat zeker weten als je de uitleg te technisch vindt. In deze blog geven we iets meer uitleg over de restauratie van de beelden in de portiek van het Rubenshuis.

 

RESTAURATIE VAN DE BEELDEN IN DE PORTIEK VAN HET RUBENSHUIS

Rond de boog van de portiek, aan weerszijden ervan, zie je twee prachtige saterbeelden staan. Rechts een vrouwelijke sater of faun. Links haar mannelijke tegenhanger met hoorntjes en bokkenpootjes. Beide beelden zijn uniek en origineel, zeker geen kopieën. Van deze beelden beschikken we over mallen die we in ons atelier hebben gerestaureerd. Geïnteresseerde bezoekers kunnen die vanaf september bezichtigen in de bezoekersdoorgang van het Rubenshuis. Over de restauratie van de mallen van deze saters hebben we het al gehad in onze vorige blog. In de wintermaanden hebben we deze beelden gereinigd als belangrijk onderdeel van de restauratie van de beelden in de portiek van het Rubenshuis. Nu ligt alles volledig klaar voor de volgende fase.

 

VOEGEN VULLEN WE OP MET KALKMORTEL, NIET MET CEMENT

De portiek is over de jaren heen regelmatig geschilderd geweest. In en op de voegen zie je af en toe nog resten van verflagen. Om geen belangrijke informatie te verwijderen, laten we de voegen voor het merendeel in de staat zoals ze zijn, indien dat mogelijk is. De voegen die wel weg mochten, hebben we er al volledig uitgehaald. Als we voegen moeten opvullen, doen we dat met kalkmortel. In de jaren 70 herstelde men hier zelfs met mastiek. Nogal vreemd aangezien mastiek een materiaal is op basis van lijnolie dat doorgaans wordt gebruikt om vensters vast te zetten. We hebben die mastiek dan ook weggehaald.

 

BEPLEISTERING CONSERVEREN EN BEWAREN, DAT IS ONZE OPDRACHT

Dikwijls komen we bepleistering tegen die er heel oud uitziet. Een leek kan zich de vraag stellen: “Moet je dat niet vervangen?” Maar we opteren ervoor zoveel mogelijk te bewaren. Zit er iets los aan de originele bepleistering, dan proberen we dat zo te behouden. De bepleistering wegnemen en vernieuwen doen we niet. We injecteren en fixeren. Bij cement is het wat anders. Cement wordt pas gebruikt sinds 1850 en was zelfs de standaard tot 1970. Tegenwoordig gebruikt men geen cement meer in monumenten omdat het te hard is, zeker als het wordt vastgezet op originele kalkmortel of natuursteen. Witte natuursteen bijvoorbeeld is niet zo hard en neemt veel water op. Door de aanwezigheid van het extra restauratiecement dat ernaast is geplaatst, kan het water er niet meer uit en dat levert een verstoorde waterhuishouding op. Zodra het begint te vriezen krijg je vorstschade, het water zet uit en beschadigt de steen.

 

TWEE DOLFIJNEN IN DE HOEKJES BOVEN DE BOOG

Restauratie van de beelden in de portiek van het RubenshuisAan de rechtse dolfijn is er veel schade. Als je niet weet dat het beeld een dolfijn voorstelt, kan je het niet als dusdanig herkennen. Ook van deze dolfijn hebben we een afgietsel , maar daarvan is alleen de kop bewaard gebleven. Wel beschikken we nog over twee fragmentjes in gips, waarschijnlijk van de beeldhouwer die de andere dolfijn gerestaureerd heeft in 1955-1956.

In 1970 hebben ze de tweede linkse dolfijn vervangen. De rechtse dolfijn was toen wellicht nog niet in zo’n barslechte staat. Nu zouden we zo’n slecht beeld nooit meer vervangen, wel bewaren. Om de verpoedering van natuursteen tegen te gaan, kunnen we de steen behandelen met ethylsilicaat. Dat waterachtige product dringt in de steen, neemt de functie van het bindmiddel op dat verloren is gegaan door de zure regen en brengt de korrels van de steen samen. Een voordeel? Het water kan er nog steeds in en uit.

 

WAT GEBEURT ER MET DE OUDE DOLFIJN?

Restauratie van de beelden in de portiek van het RubenshuisDe oude dolfijn die er zo slecht aan toe is vervangen we niet, we bewaren die wel. Want zelfs al verkrijg je door het vervangen van de dolfijn een completer en herkenbaarder exemplaar, het is niet van Rubens. Je merkt overduidelijk dat de dolfijn links een nabootsing is. Stel dat we erin zouden slagen een nieuwe, identieke dolfijn te plaatsen ter vervanging van de kapotte dolfijn rechts, dan nog zou het beeld niet van Rubens zijn.

Het zou niet zo oud zijn en niet dezelfde geschiedenis en afwerkingslagen hebben. Zodra je een beeld vervangt, neem je een origineel blok weg, en dat blijft jammer. Bij de rechtse dolfijn gaan we de verpoedering verharden, de schilfertjes fixeren, de losse steenschilfers met lijm of kalkmortel fixeren en opvullen. Een ding is zeker: de restauratie van de beelden in de portiek van het Rubenshuis vormt een echte uitdaging.

 

MEER...

Ook geïnteresseerd in onze vorige updates?

 

TERUG